مترجم ۲۸ساله ايرانى الاصل مقيم هلند كه از ۷ سال گذشته شاهد دورادور زندگى هموطنان خود در بدترين شرايط است. در عين آنكه معتقد بود هيچ ارتباط غيركارى نبايد ميان يك مترجم و يك پناهنده وجود داشته باشد از لابه لاى كلماتى كه بر زبان مى آورد تاثر عميق او را نسبت به تحقير و توهينى كه دولت هلند بر خواسته ناخواسته انسان ها روا مى دارد درك كردم.
•خانم مينويى، چند وقت است كه براى پناهندگان ايرانى در هلند كار ترجمه انجام مى دهيد و ارتباط شما با اين افراد چگونه تعريف مى شود؟
من ۷ سال است كه به عنوان مترجم براى پناهندگان ايرانى در هلند مشغول به كار هستم و در مكان هاى مختلف از دادگاه و مطب پزشك و بيمارستان هاى روانى و بازداشتگاه و دفتر مددكار اجتماعى و مدرسه براى آنها كار ترجمه را انجام مى دهم. ارتباط من با پناهندگان ايرانى صرفاً در كار ترجمه خلاصه مى شود و بس. به عنوان مترجم فقط وظيفه دارم كه گفته هاى آنان را بدون يك كلمه كم يا زياد ترجمه و منتقل كنم و بعد از آن جلسه اى كه فرد پناهنده ايرانى را مى بينم و براى او ترجمه مى كنم شايد هرگز يكديگر را نبينيم. بنابراين هيچ وظيفه و انتظارى نه از جانب آنان و نه از طرف من نبايد مطرح باشد و نيست.
•پناهندگان در بدو ورود به هلند چه اقدامى انجام مى دهند و چگونه خود را به عنوان پناهنده معرفى مى كنند؟
هر فرد كه به عنوان پناهنده وارد خاك هلند مى شود، ابتدا خود را به مركز «معرفى پناهندگان» معرفى مى كند كه از همان زمان هم براى وى مترجم گرفته مى شود. پس از انجام يك مصاحبه، او به كمپ «باز» منتقل مى شود و چند وقت بعد، مصاحبه اى با اداره مهاجرت و اداره اخذ تابعيت انجام مى دهد و سپس مدت زمان طولانى يا كوتاهى را بايد منتظر بماند تا جواب پرونده اش صادر شود.
•برخورد دولت هلند با پناهندگان چگونه است و آيا اين برخورد، متفاوت از رفتارى است كه با ساير شهروندان خود يا حتى با مهاجران از كشورهاى ديگر در پيش گرفته است؟
به هر حال دولت هلند از مهاجران استقبال بيشتر مى كند زيرا آن فرد مهاجر مى تواند براى دولت هلند نفع خاصى داشته باشد. مثلاً تاجر است يا پزشك است كه براى گرفتن تخصص به هلند آمده و دولت هلند بابت اين افراد، هزينه مضاعفى را متقبل نمى شود ضمن اينكه اين افراد قادر به حمايت مالى از خودشان هستند، در حالى كه پناهندگان كه اغلب از قشر آسيب ديده هستند و در كشور خودشان هم وضعيت مالى چندان مناسبى نداشته اند بار مالى بر دوش دولت هلند تحميل مى كنند. البته هلند از جمله كشورهايى است كه بعد از جنگ جهانى دوم، قرارداد مربوط به پناهندگان را در ژنو امضا كرد و طبق آن قرارداد موظف شده كه پناهندگان را در شرايط دشوار پذيرا باشد بنابراين چه راغب باشد چه نباشد ناچار است به اين وظيفه عمل كند.
•از كمپ باز صحبت كرديد. وضعيت اسكان پناهندگان و شرايط زندگى در كمپ ها چگونه است؟
در حال حاضر تعداد كمپ ها نسبت به گذشته كمتر شده چون بسيارى از كمپ ها را تعطيل كرده اند و اصولاً از سال ۲۰۰۲ سياست دولت هلند نسبت به پناهندگان تغيير كرد و آن هم به علت روى كار آمدن حزب «پيم فور چون» بود كه اعضاى اين حزب معتقد بودند كه در حال حاضر جمعيت هلند به اندازه كافى زياد است و ديگر نبايد پناهنده بپذيرد و اين ايده در سياست دولت هلند هم تاثير زيادى گذاشت، به همين دليل دولت هلند در جهت محدوديت پذيرش پناهندگان جديد بسيارى از راه ها را مسدود كرده است، منتهى دولت هلند در تعارف هم گير كرده چون عملاً نمى تواند از قراردادى كه امضا كرده خارج شود و موظف است كه پناهندگان را اسكان دهد و از طرفى براى ورود پناهندگان جديد هم محدوديت ايجاد مى كند. كمپ ها در اغلب نقاط كشور هلند پراكنده هستند و اكثر كمپ هاى كوچك در حال بسته شدن است. كمپ ها اغلب ساختمان پادگان هاى قديمى بوده اند كه بعدها به كمپ تبديل شده اند. اما در يك كمپ ۷۰۰ نفرى، از مليت هاى مختلف نگهدارى مى شوند كه بيشتر اتباع آسيايى و آفريقايى و اروپاى شرقى هستند. اما در مجموع شرايط زندگى به خصوص وضعيت بهداشتى كمپ ها بسيار بد است. من دفعات زيادى از فضاى داخل كمپ ها بازديد كرده ام. برخى از كمپ ها ساختمان هايى هستند با تعداد زيادى اتاق و با شرايط نامناسب ساختمانى و در چنين شرايطى بيمارى هاى عفونى، تنفسى و قلبى به سرعت شيوع پيدا مى كند. هر چه اتاق بزرگ تر باشد تعداد افرادى كه در آن زندگى مى كنند بيشتر است و بخش سازماندهى مركزى هر كمپ، تعيين مى كند كه در يك اتاق چند نفر سكونت داشته باشند. وسايل هر اتاق تشكيل شده از تعدادى تخت، كمدهاى كوچك كه هر كمد براى يك نفر است، يك تلويزيون و يك كاسه دستشويى. البته كمپ باز به اين معناست كه فرد پناهنده مى تواند از آنجا خارج شود و حتى دو سه روز مرخصى بگيرد و به شهر ديگرى سفر كند.
•پناهندگان ايرانى تا زمانى كه جواب مثبت يا منفى دريافت نكرده اند و پرونده شان در جريان است از چه حقوق اجتماعى برخوردارند؟
برايشان كلاس زبان و كامپيوتر و ورزش ترتيب مى دهند چون در غير اين صورت كمپ ها به بيمارستان هاى بزرگ روانى تبديل مى شود. از حقوقى مثل بيمه درمان هر چند به مقدار بسيار ناچيز و در حداقل برخوردارند. مى توانند شغل هاى موقت و فصلى داشته باشند و در يك كارخانه به صورت موقت و با حقوق ناچيز كار كنند. البته خود كمپ هم پول هفتگى به هر فرد پناهنده مى دهد كه فكر مى كنم حدود ۴۰ يورو باشد كه بسيار ناچيز است و حتى كفاف نيازهاى ضرورى پناهنده را هم نمى دهد. اما بى انصافى دولت هلند در اينجاست كه چنانچه آن فرد پناهنده به طور موقت در جايى مشغول به كار شود، بايد از حقوق خود درصدى را هم به مركز سازماندهى كمپ COA بدهد.
•خط فقر و حد متوسط زندگى در هلند چه رقمى است و يك پناهنده با پول هفتگى كمپ چه كارى مى تواند انجام دهد؟
فرض كنيد اگر پناهنده سيگارى باشد، يك بسته سيگار ۴ يورو است و اگر دو پاكت سيگار بخرد، در طول هفته ۸ يورو بابت پول سيگار مى دهد. حالا اگر يك پاكت شير يا پنير هم بخرد اين پول مسلما ً تا آخر هفته جوابگوى نيازهاى او نيست. ضمن آنكه مخارج ديگرى مثل پوشاك هم هست و پناهندگان بايد با همين پول هفتگى لباس هم تهيه كنند، بنابراين ناچار مى شوند از لباس هاى دست دوم و سومى كه موسسات خيريه به رايگان به كمپ ها اهدا كرده اند استفاده كنند.
•كدام بخش از هزينه هاى جارى زندگى را دولت هلند متقبل شده است؟
به عنوان نمونه در مورد مراقبت هاى پزشكى و درمان، به نوع درمان بستگى دارد. مثلاً در مورد مشكلات دندانپزشكى، كشيدن دندان رايج ترين درمان است. دندانى كه نياز به پر كردن داشته از آنجا كه خرج به دولت تحميل مى كرده آنقدر به آن رسيدگى نمى كنند تا پناهنده مجبور به كشيدن دندان مى شود.
•در واقع حداقل درمان برايشان لحاظ شده است.
دقيقاً چون حداقل خرج را براى بيمه دارد و بيمه هم خرج اضافى را متقبل نمى شود و اين حداقل ها بسيار ناچيز است. در واقع وضعيت درمان و مراقبت هاى پزشكى اصلاً تعريفى ندارد. سه سال پيش من براى يك زن ايرانى ،۳۶ ۳۷ ساله ترجمه مى كردم كه يك دختر كوچك ۵ساله داشت. اين زن مدت ها از درد سينه ناراحت بود و چند بار به پزشك كمپ مراجعه كرد و آنها به او گفتند كه چيزى نيست و يك غده خوش خيم است كه با دارو، درمان مى شود. متاسفانه آخرين بارى كه برايش ترجمه كردم معلوم شد كه به سرطان سينه مبتلا شده و بيمارى در حدى پيشرفت كرده كه حتى با شيمى درمانى هم عمر زيادى برايش باقى نمى ماند و آن زن ترجيح داد كه به ايران برگردد و در ايران بميرد. سيستم پزشكى هلند اصولاً كمى كند است ولى در ارتباط با پناهندگان خيلى بى انصافى مى كند.
•وضعيت غذايى كمپ ها چگونه است؟
وضعيت غذايى به هيچ وجه تعريفى ندارد و طبيعى است كه بهترين غذا براى پناهندگان سرو نخواهد شد. اكثراً مشكل مزاجى پيدا مى كنند، سوءتغذيه دارند چون به اندازه كافى ميوه و سبزيجات در اختيارشان قرار نمى گيرد، غذاى كمپ رايگان است اما غذاى غالب كمپ ها، سيب زمينى است در حالى كه آنها به مواد غذايى ديگرى هم نياز دارند كه در كمپ ها تامين نمى شود. چون كمپ ها بودجه خاصى را از سازمان هاى بين المللى دريافت مى كنند و ناچارند اين بودجه را طورى تنظيم كنند كه به تمام افراد به طور يكسان، سهمى برسد و طبيعتاً در شرايط تساوى، بسيار كم مى رسد. من براى فردى ترجمه مى كردم كه نزد روانشناسى گريه مى كرد به اين علت كه سه روز بود هيچ غذايى جز آب و نان نخورده بود و در اين شرايط، فشار روانى بيشتر شده و واقعاً متاثركننده است.
•وضعيت بيمارى روانى در بين پناهندگان ايرانى چگونه است؟
نه فقط براى پناهندگان ايرانى، براى تمام افرادى كه در كمپ ها زندگى مى كنند، بيمارى روانى تهديد بزرگى است و اصولاً پناهندگان بعد از مدتى كه در هلند مى مانند صرف نظر از هر مليتى كه داشته باشند، ناچار مى شوند كه به روانشناس و روانپزشك مراجعه كنند تا لااقل بتوانند با يك نفر درددل كنند، چون داشتن روابط اجتماعى در كمپ ها بسيار محدود و مشكل است. اما خودكشى و خودسوزى در كمپ ها بسيار زياد اتفاق مى افتد. خودكشى هم با شيوه خوردن قرص، رگ زدن يا پريدن جلوى قطار شايع تر است.
•در ابتداى صحبت تان اشاره كرديد كه دريافت جواب پناهندگى زمان مشخص و معينى ندارد و فرد پناهنده بايد مدت طولانى را در كمپ باز در انتظار پاسخ بماند. چرا رسيدگى به پرونده پناهندگان طولانى مى شود؟
مليت هاى مختلف و تعداد زياد پناهندگان باعث مى شود كه مدت زمان رسيدگى به پرونده پناهندگان طولانى و متفاوت باشد. گاهى ۷ ماه و گاهى ۷ سال طول مى كشد كه يك پناهنده جواب دريافت كند اما به طور كلى طولانى شدن زمان رسيدگى به پرونده دليل مشخصى ندارد زيرا پذيرش پناهندگى مثل بليت بخت آزمايى مى ماند. زمانى يك كارمند تصميم گيرنده دادگسترى منصفانه تر به پرونده پناهندگان رسيدگى مى كند و زمانى هم پرونده تعدادى از پناهندگان به دست يك كارمند ضدخارجى مى افتد كه او تمام پرونده ها را رد مى كند. بسيارى اوقات هم پرونده ها گم مى شود. من براى پناهندگانى ترجمه كردم كه بعد از ،۸ ۹ يا ۱۰ سال متوجه شده اند كه طولانى شدن مدت رسيدگى به اين علت بوده كه مثلاً از سه سال پيش، پرونده شان گم شده و اين مسير دوباره از اول آغاز مى شود. در حال حاضر هيچ كس نمى داند كه واقعاً چه تعداد از پناهندگان موفق مى شوند، پاسخ مثبت دريافت كنند.شايد تا زمانى مى توانستيم بگوييم اكثريت افراد اما در حال حاضر كمتر از اقليت پذيرفته مى شوند و زمانى كه مى شنويم كه يك پناهنده جواب مثبت گرفته واقعاً تعجب مى كنيم.
•وضعيت اعتياد و فحشا در بين پناهندگان ايرانى چگونه است؟
تجاوز به زنان در كمپ ها بسيار زياد اتفاق مى افتد. دولت هلند، روسپى گرى را به عنوان يك شغل رسمى پذيرفته و خانه هاى فحشا با مجوز رسمى فعاليت مى كنند. همچنين در بعضى خيابان ها زنان روسپى اجازه دارند كار كنند. اما به نظر مى رسد كه فحشا در بين زنان پناهنده ايرانى بسيار كم باشد يا لااقل اگر هم به اين كار مشغول هستند ابراز نمى كنند. البته مواردى بوده كه پليس كمپ از زن پناهنده سوءاستفاده كرده و به او قول داده كه درباره پرونده اش اقدام كند اما اين قول ها فريبى بيش نيست زيرا در نهايت دولت هلند در مورد وضعيت پناهندگان تصميم گيرى مى كند. اين موارد زياد است به خصوص بعضى از زنان ايرانى پناهنده كه من ديده ام آنقدر ساده هستند كه چنين وعده هايى را باور كنند. در مورد اعتياد هم وضعيت تقريباً مشابه است. مصرف مواد مخدر سبك در هلند مجاز است و در كافى شاپ ها، مواد مخدر سبك تا گرم معينى براى مشتريان عرضه مى شود اما مصرف مواد مخدر سنگين مثل ترياك، هروئين، كوكائين، اكستاسى و ال اس دى ممنوع بوده و مجازات دارد منتهى مصرف اين مواد در كمپ ها شايع است زيرا كمپ ها طعمه خوبى براى قاچاقچيان مواد مخدر هستند و پناهندگانى كه از وضعيت زندگى خود نااميد شده اند از مشتريان قاچاقچيان مواد مخدر هستند.
•سيستم كنترل امنيت كمپ ها چگونه است؟
منبع : روزنامه شرق